وقت طلا نیست!
نکتۀ اول
سرمایههایی چون پول، زیبایی، سلامتی و… به بعضی از آدمها داده شده و به بعضی داده نشده است اما سرمایۀ زمان به همۀ انسانها داده شده ولی مقدار آن متفاوت و نامعلوم است و در این تفاوت و نامعلومیها حکمتهای بسیار نهفته است. در حدیث داریم که «برای هرکس باب خیری گشوده شده است باید که غنیمت داند و نصیب خود را برگیرد زیرا که وی نمیداند که در بر روی او کی بسته میشود»
نکتۀ دوم
خسارت به بعضی از سرمایهها قابل جبران و ترمیم است و حتی قابل برگشت میباشد اما در بعضی از سرمایهها این خسارت غیرقابل جبران است. زمان از دست رفته قابل برگشت و جبران نیست.
روزها چون رفت عمرت شد تلف
نی تورا سرمایهای نی سودت بهکف
نکتۀ سوم
از دست دادن بعضی سرمایهها باعث ناکارآمدی دیگر سرمایهها نمیشود مثلاً با از دست رفتن یک خانه یا ماشین، سرمایه علم و مقام اجتماعی از بین نمیرود اما از بین رفتن سرمایه زمان به معنای خداحافظی با تمام سرمایهها است.
نکتۀ چهارم
بعضی سرمایهها قابل قرض گرفتن و قابل وام دادن است اما سرمایۀ زمان تمام میشود و چک سفته نیز پذیرفته نمیشود.
نکتۀ پنجم
تمامی سرمایهها از دل سرمایۀ زمان بیرون میآید. پول، مقام، علم، ریاست، ایمان، توکل و… وقتی معنا پیدا میکند که زمانی هم برای کسب و پرورش و نگهداری آن متصور باشد.
نکتۀ ششم
به دلیل اهمیت سرمایۀ زمان، در آخرت هم ابتدا از این سرمایه و از چگونگی دخل و خرج آن سؤال میکنند.
حق همی گوید چه آوردی مرا؟
اندر این مهلت که من دادم تو را؟
عمر خود را در چه پایان بردهای؟
قوت و قوّت در چه فانی کردهای؟
گوهر دیده کجا فرسودهای؟
پنج حس را در کجا پالودهای؟
چشم و گوش و هوش و گوهرهای عرش
خرج کردی چه خریدی تو ز فرش؟
محاسبه شتاب زمان
حال که به ارزش و قیمت زمان پی بردیم باید بدانیم که هر سال، هرماه، هر هفته، هر ساعت و هر دقیقه و ثانیه که میگذرد به انتهای این سرمایه محدود و نامعلوم نزدیک و نزدیکتر میشویم. علی «علیهالسلام» در اینباره میفرمایند: «چه شتاب میکند ساعتها در روزها و شتاب میکند روزها در ماهها و شتاب میکند ماهها در سالها و سالها در عمرها و همین ساعتها، عمرها را غارت میکند و فانی میشوند.»
چنانچه اگر روزگاری قحطی شود و قوت و غذا کم شود با سهمیهبندی و جیرهبندی، مدت بهرهبرداری از آن را طولانیتر میکند. با برنامهریزی هم میتوان وقت و زمان را توسعه داد چنانکه علی «علیهالسلام» میفرمایند: «توزیع الوقت، توسیع الوقت».
