برای گسترش فرهنگ تفکر چه باید کرد؟ | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۱۳ از ۱۶۴)
در قسمتهای قبل، جایگاه تفکر در زندگی و نقش آن در رشد و شکوفایی انسان را بررسی کردیم و از تفکر بهعنوان استعداد عالی انسانی یاد کردیم. تفکر نعمتِ ارزشمند خدادادی است که بسیار مورد بیمهری قرار گرفته است؛ ولی میتوان با جدیت و تلاش، گفتمان تفکر را در جامعه زنده کرد.
حالا ادامۀ مطلب: نوع نگرش ما به تفکر در چگونه فکرکردنمان تأثیر میگذارد. برای نمونه، بعضی از باورهای غلط دربارۀ فکرکردن را یادآوری میکنیم:
۱. فکرکردن خیلی دشوار است.
۲. زیاد فکر نکن، خسته میشوی.
۳. فکرکردن مهم نیست. احساس کن و با قلبت دریافت کن.
۴. اندیشیدن ویژۀ اندیشمندان و دانشمندان و روشنفکران است.
۵. هرکس بیشتر فکر میکند، کمتر نتیجه میگیرد.
۶. خیلیها فکر کردهاند و آخرش هم به جایی نرسیدهاند.
۷. فکرکردن و استعداد فکرکردن ذاتی است. خوش به حال آنهاییکه اهلش هستند. ما که نیستیم.
۸. آدمهای فکری و آدمهای اجرایی کاملاً از هم جدا هستند. بعضیها فقط فکری هستند؛ بعضیها فقط اجرایی.
۹. عدهای باید فقط فکر کنند و عدهای دیگر فقط عمل کنند.
۱۰. مجبور نیستیم فکر کنیم و… .
حتماً شما هم این نوع جملات را که نشأتگرفته از نگرشی منفی دربارۀ تفکر است، شنیدهاید یا ممکن است خودتان هم اینگونه فکر کنید. چند باور غلط را هم که شما میشناسید، درادامۀ آن بنویسید. برای گسترش فرهنگ تفکر و اندیشهورزی ابتدا باید نگرشها تغییر کند. بعضی از نگرشهای صحیح دربارۀ فکرکردن که امروزه مبنای تحقیقات و آموزشها و مطالعات کاربردی و علمی قرار میگیرد و در اندیشۀ دینی ما هم بر آن تأکید شده است، عبارتاند از:
۱. تفکر مهارتی است که باید آن را آموخت.
۲. بهکارگیری فکر، آن را بارور میسازد.
۳. ارزشمندی یادگیری آن است که به شکوفایی تفکر منجر شود تا بیاموزیم از آنچه یاد گرفتهایم، بهرهبرداری کنیم.
۴. تفکر فرایندی لذتبخش و آسان است.
۵. همه میتوانند بیندیشند.
۶. هیچ عبادتی مثل تفکر نیست.
۷.یک ساعت تفکر از هفتاد سال عبادت، فضیلت بیشتری دارد.
۸. تفکر در انجام وظایف از بهترین عبادتهاست.
۹. تفکر زمینهساز شناخت درست و محکم است و… .
شما هم به این لیست اضافه کنید. انشاءالله در قسمتهای آینده، این نگرشها و باورها را به تکنیکهای عملی تبدیل میکنیم.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۱۶ خرداد ۱۳۸۹، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۵۶۷
