تمریناتی برای افزایش خلاقیت | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۱۹ از ۱۶۴)
در شمارۀ قبل، اشارهای گذرا به مبنا و تعریف خلاقیت و تفکر خلاق کردیم. همانطورکه بیان شد، خلاقیت اکتسابی است و امکان پرورش دارد.
امروزه بیش از ۲۵۰ تکنیک کاربردی برای پرورش خلاقیت معرفی شده است. شبکۀ جهانی روشهای آموزشی که دربارۀ خلاقیت فعالیت میکند، پیشنهاد کرده است قبل از اجرای روشهای پرورش خلاقیت، تمرینهایی انجام شود تا ذهن بهاصطلاح گرم شود. مثلاً چگونه و از چند راه میتوان مربعی را به چهار بخش مساوی تقسیم کرد؟ شما خودتان این تمرین را انجام دهید. تمریناتی ازاینقبیل یا حل معما و جدول میتواند زمینههای خوبی برای فکرکردن فراهم کند.
یکی از معروفترین و مؤثرترین تکنیکهای خلاقیت، «بارش مغزی» است که از آن بهعنوان طوفان مغزی و تحریک مغزی نیز تعبیر میشود و توسط اسبورن بیان شده است. اساس این روش، تولید اندیشهها و ایدههای فراوان دربارۀ یک موضوع است. در این روش، تفکر واگرا تقویت میشود و سیالسازی ذهن بهخوبی اتفاق میافتد.
در شیوهنامۀ اجرایی این روش آمده است: گروهی هدفمند دور هم جمع میشوند (۸ تا ۱۲ نفر) و اگر تعداد بیشتر باشد، به چند گروه تقسیم شود. بر روی تابلو یا یک صفحه، موضوع یا مسئلهای که قرار است دربارۀ آن بارش مغزی انجام شود، بهطور دقیق و واضح نوشته شود. باید مطمئن شوید که همۀ اعضای گروه موضوع را متوجه شدهاند. هرکس دربارۀ موضوع هرچه به ذهنش میرسد، بیان میکند. اجازه دهید ذهنتان پرواز کند و از تخیل خود استفاده کنید. هرچه به ذهنتان میآید، بیان کنید. چیزی نباید مانع بیان ایده شود. نسبت به ایدههای مطرحشدۀ اعضا، کسی نباید قضاوت کند؛ نباید مسخره کند. همه باید در فضایی امن، ایدههایشان را ارائه کنند.
اعضای گروه میتوانند از ترکیب ایدههای دیگر اعضا، ایدۀ جدیدی را بیان کنند. همۀ باید گوش دهند و فعالانه در گروه شرکت کنند. در زمان بیان ایدهها، از بحثکردن یا سؤالکردن یا نظردادن دربارۀ ایدههای دیگران جداً خودداری کنید. یک نفر از اعضا، بهعنوان منشی جلسه، ایدهها را بنویسد. با این روش، تعداد زیادی ایده جمعآوری میشود و در جلسات بعدی، ایدهها براساس شاخصها و شروط مدنظر، سازماندهی میشوند و آنهایی که قابل عمل و اجرا باشد و شروط مدنظر را داشته باشد، گزینش میشود.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۲۷ تیر ۱۳۸۹، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۶۰۱
