قوانین برخورد سیستمی با مسئله | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۲۶ از ۱۶۴)
در هفتههای قبل، به بعضی از سبکهای تفکر و شیوههای استفاده از آنها اشاره کردیم. تفکر سیستمی و نگاه شبکهای را نیز بهعنوان یکی از روشهای مؤثر در حل مسئله و تصمیمگیری و مدیریت مطرح کردیم و اینک چند نکتۀ دیگر در اینباره تقدیم شما خوانندگان گرامی میشود.
بعضی از قوانین در برخورد سیستمی با مسئله و نگاه شبکهای به آن، عبارتاند از:
۱. مسائل امروز ما ناشی از راهحلهای گذشته است
بعضیوقتها ما مسئلهای را حل میکنیم؛ ولی بهدلیل توجهنکردن به جوانب آن، مسائل و مشکلات دیگری پیش میآید. مثلاً وقتی برای جلوگیری از توسعۀ شهرها به آپارتماننشینی روی میآوریم، پس از مدتی مسائل جدیدی در آن مشاهده میشود؛ از قبیل عدم استفادۀ مؤثر از طبیعت و نور خورشید و مسائلی از این قبیل.
برای حل این مسئله به تأسیس و ایجاد فضای سبز در اطراف آن رو میآوریم و باز همین مسئله، زمینهساز بعضی مسائل دیگر میشود و باز برای حل آن، تصمیم دیگری میگیریم و همانطور ادامه مییابد. یا در مسائل تربیتی، به شیوهای رو میآوریم. پس از مدتی، آفاتی را در این روش مشاهده میکنیم و تصمیم میگیریم آن را حل کنیم. این راهحل جدید منشأ بروز مسائل دیگری میشود و…
باید بپذیریم که امروز ما ناشی از تصمیمهای دیروز ماست و تصمیمهای امروزمان بههمینترتیب در ساختن فردایمان نقش دارد. تفکر سیستمی به ما میگوید همیشه شبکههای احتمالی مسائل را قبل از تصمیمگیری و اجرا بررسی کنیم تا به جامعیت نسبی در تصمیمها برسیم. بسیاری از اوقات در جمع، صحبتهایی مطرح میشود که بخشی از آن به هیچ عنوان با اعضای آن جمع تناسب ندارد و طرح همین مسئله باعث ایجاد مسائل جدیدی میشود و درنتیجه، بخشی از نیرو و انرژی ما صرف حل آن میشود.
در تفکر سیستمی، زمینههای فکرکردن بهصورت شبکهای بهگونهای ایجاد میشود که انسان میتواند به نتایج کار خود در یک لحظه فکر کند. این مقدار فکر، زمینهساز اصلاح رفتار و ثبات در تصمیم میگردد. دربارۀ نقش رسانهها در جامعه و تربیت فردی و اجتماعی آحاد جامعه هم این مسئله مطرح است.
انشاءالله در هفتههای آینده به زاویههای دیگری از این بحث خواهیم پرداخت.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۱۴ شهریور ۱۳۸۹، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۶۴۱
