واقعبینانه فکر کنیم | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۴۴ از ۱۶۴)
درادامۀ بحثهای هفتههای گذشته، در این شماره به بخش دیگری از انواع تفکر میپردازیم.
معمولاً بعضی از افراد، فکر میکنند تفکر واقعبینانه همان تفکر منفی است و اگر بخواهند مثبت فکر کنند، اینطور احساس میکنند که ممکن است این فکر مثبت، واقعبینانه نباشد. بههمیندلیل، ممکن است نتوانند هم مثبت فکر کنند، هم واقعبینانه.
تفکر واقعبینانه، نه ایمان انسان را به هدفها و دیگران کاهش میدهد و نه تواناییهای انسان را برای دیدن فرصتها و امکانات کم میکند؛ درعوض ارزشهای شناختی انسان را بهدلایل زیر افزایش میدهد و تثبیت میکند:
۱. احتمال ضرر و زیان را به حداقل میرساند. چون این تفکر کمک میکند که بتوانید نتایج را بهطور مستند و مبتنیبر استدلالها و شواهد منطقی پیشبینی کنید، تنها با درنظرگرفتن عواقب هر کار میتوان بهدرستی برنامهریزی کرد. در تفکر واقعبینانه، احتمال حدسزدن نتایج به طریق علمی و مستند، افزایش مییابد.
۲. هدفها و برنامهها را بهخوبی تنظیم میکند. بعضیوقتها بهدلیل دوری از این تفکر، هدفها بهطور واقعبینانه انتخاب نمیشوند و درنتیجه، در برنامهها و اجرای آن نیز اختلال ایجاد میشود. اگر هدفها واقعبینانه انتخاب شوند، انسان ملزم میشود که آن را اجرا کند؛ چون با واقعیتها روبهرو میشود. هنگامیکه افراد، واقعبینانه فکر میکنند، کمکم کارها و فرایندها نیز سادهتر میشود و این امر به کارایی بهتر منجر میشود. بهقول یکی از دانشمندان: «تازمانی که فکر ما با هدف پیوند نخورد، هیچ دستاورد هوشمندانهای حاصل نمیشود.»
۳. تغییر را تسریع میکند. کسانیکه برای موفقیت خود به امیدهایشان تکیه میکنند، تغییر را اولویت مهم خود نمیدانند. تفکر واقعبینانه باعث میشود که انسانها با واقعیتها روبهرو شوند، نه فقط با امیدها و آرزوهایشان. هیچچیز مانند روبهروشدن افراد با واقعیتها نمیتواند باعث شود که آنها نیاز به تغییر را بهخوبی حس کنند. البته تغییر کردن بهتنهایی به رشد و پیشرفت منجر نمیشود؛ اما بدون تغییر هم نمیتوان رشد کرد.
۴. روحیۀ انسان را قوی میکند. یکی از دلایلی که بعضی از افراد در مواجهه با مسئلهای غیرمترقبه، روحیۀ خود را از دست میدهند، این است که در ابتدای تصمیمگیری و روند اجرایی آن، کمتر به احتمالات خاص فکر کردهاند و بهمحض مواجهشدن با یک مانع، روحیۀ خود را از دست میدهند.
انشاءالله هفتۀ آینده به آثار دیگر این تفکر اشاره خواهیم کرد.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۱۹ دی ۱۳۸۹، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۷۴۳
