تفکر و مدلی ساده برای مسئلهیابی | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۷۶ از ۱۶۴)
در ادامۀ مباحث مربوط به تفکر، در این مطلب، به مهمترین مرحلۀ فرایند تفکر، یعنی مسئلهیابی اشاره میکنیم. در امور مختلف زندگی فردی و اجتماعی ما، مشکلات کوچک و بزرگی پیش میآید که دامنه و عمق و وسعت آنها باهم یکسان نیست.
راهحلهای بسیاری برای برخورد مناسب با این مشکلات و حل آنها وجود دارد. در رأس تمام این راهحلها و مهمتر از همۀ آنها، توانایی مسئلهیابی است. یکی از دلایلی که باعث خطای فکری میشود، نشناختن مسئله است. شاید تابهحال برای حل مشکلات مختلف زندگی خود اقداماتی را انجام دادهاید، ولی بازهم پاسخ درستی دریافت نکرده باشید. شاید حتی از روشهای سادهسازی ذهنی هم استفاده کرده باشید: «نگویید مشکل؛ بلکه بگویید مسئله.» و راهحلهایی ازاینقبیل.
اینها خیلی مؤثر است اما کافی نیست. باید مسئلۀ اصلی را بشناسیم. برای نمونه، در زندگی شما مشکلات اقتصادی وجود دارد یا مشکلات ارتباطی یا مشکلات عاطفی یا اعتقادی یا مشکلات جسمی و… . وقتی بخواهیم برای حل آنها اقدامی مناسب انجام دهیم، حتماً باید سؤالات ریزتری بپرسیم. یکی از دلایلی که مشکلات اقتصادی با افزایش درآمد حل نمیشود، همین است. مثلاً تا زمانی که مدیریت هزینهها بهدرستی شکل نگیرد، افزایش درآمد بهتنهایی کارساز نیست یا در مشکلات ارتباطی، کاهش ارتباط، بهترین راهحل نیست. اغلب بهدلیل ناشناختهماندن مسائل پنهانی در شبکهای از مسائل، راهحلها کارساز نیست.
حالا شما برای تمرینی ساده، یکیدو مسئلۀ مهم زندگی خود را مشخص کنید و با این مدل، دربارۀ آنها سؤال طرح کنید: مسئلۀ اصلی چیست؟ عوامل مؤثر در آن کدام است؟ چرا این مشکل پیش آمد؟ کدام بخش از این مشکل به رفتارهای خودم مربوط است؟ کدام بخش، از دست من خارج است؟ آن قسمت که به خودم مربوط است، چگونه حل میشود؟ این مسئله با چه مسائل دیگری ارتباط دارد؟ اگر این مسئله حل شود، چه اتفاقی میافتد؟ قبلازاینکه این مسئله پیش بیاید، چه فرصتهایی در اختیار داشتم؟ الان چه فرصتهای تازهتری به دست آوردهام؟ چه مقدار انرژی لازم دارم؟ چقدر وقت لازم دارم؟ و… .
اگر اینگونه با مشکلات مختلف برخورد کنیم و بهعبارت دقیقتر، دربارۀ آنها فکر کنیم، به راهحلهای تازه و بدیع و خلاقتری میرسیم. به خاطر داشته باشید: «گزینههای مختلف را بررسی کنید؛ سپس انتخاب و بعد اجرا کنید.» با اندکی تأمل میبینیم خیلیها برعکس عمل میکنند. شما از کدام دسته هستید؟
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۲۷ شهریور ۱۳۹۰، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۹۳۵
