گامهایی برای ایجاد انقلابی در روند تصمیمگیری | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۸۰ از ۱۶۴)
همانطورکه در هفتههای قبل بیان شد، روش مهم و کاربردی شش کلاه فکرکردن، بهعنوان یکی از روشهای سادهسازی تفکر، زمینۀ بهبود و تقویت و مدیریت تفکر را فراهم میکند. در این روش، از شش رنگ سفید و قرمز و سیاه و زرد و سبز و آبی استفاده میشود. هر رنگ نمایانگریک رویکرد است. کسیکه فکر میکند، باید در هر مرحله اقدام متناسب با آن مرحله را انجام دهد. اولین مرحله، کلاه سفید است.
۱. کلاه سفید
سفید، رنگ خنثی و بدون نظر است. تفکر با کلاه سفید، طریقۀ آسانی را ارائه میکند تا از دیگران بخواهیم واقعیتها و ارقام را بیطرفانه مطرح کنند. هنگام فکرکردن با کلاه سفید، متفکر تشویق میشود تا در ذهن خود، واقعیتها را از تعابیر و تفاسیر و مسائل متفرقه کاملاً جدا کند. او باید مثل رایانه ایفای نقش کند. هیچ قضاوتی در این مرحله لازم نیست. فقط اطلاعات خود را تکمیل کنید. تصمیمی ساده را درنظر بگیرید. تمامی اطلاعاتی را که دربارۀ آن تصمیم به ذهنتان میرسد،یادداشت کنید. فقط اطلاعات و دادههای خالص را بنویسید. نظر ندهید. قضاوت نکنید.
۲. کلاه قرمز
رنگ قرمز، احساسات و شور و هیجان و نیز خشم را بیان میکند. آنچه در بحث کلاه قرمز مطرح میشود، احساسات و دریافتها و جنبههای غیراستدلالی است. این کلاه رسماً به ما اجازه میدهد عواطف خود را از حسی ساده و اولیه گرفته تا جرقهای بزرگ مانند الهام، بیان کنیم. با کلاه قرمز، هرگز مجبور به قضاوت دربارۀ احساساتیا توضیح دلایل آن نیستیم. با این کلاه، شما نقش متفکر احساساتی را بازی میکنید که بهجای حرکت منطقی از مرحلهای به مرحلۀ بعد، تنها بهصورت حسی و عاطفی واکنش نشان میدهد. حالا دربارۀ همان تصمیم قبلی، فقط احساسات خود را بیان کنید. استدلال و منطق لازم نیست.
۳. کلاه سیاه
سیاه، رنگ منفی و قضاوتهای بدبینانه و احتمالات خطرناک است. باید گفت که بیشتر متفکران، چه، کسانیکه دورههای آموزش تفکر صحیح را گذراندهاند و چه دیگران، با کلاه سیاه بیشتر از سایر کلاهها احساس راحتی میکنند. این مسئله بهسبب عادتی است که تقریباً همه دارند و آن، خیرهشدن به نقاط کور و کمبودها و ضعفها و سیاهنماییهاست. کسیکه از کلاه سیاه استفاده میکند، به اشتباهها و نادرستیهای موجود در طرحیا تصمیم مدنظر اشاره میکند.
کلاه سیاه از اشتباهکردن، انجامدادن کارهای ناآگاهانه و انجامدادن کارهایی که ممکن است غیرقانونی باشد، جلوگیری میکند. این مرحله در تصمیمگیریها ضروری است، بهشرطیکه فقط در این مرحله و کاملاً تفکیکشده انجام شود. حالا دربارۀ تصمیم قبلی خود، تمام ابهامات و ضعفها و خطرها و نکات منفی و احتمالات سیاه را بیان کنید تا با این روش، انقلابی در روند تصمیمگیری شما اتفاق بیفتد.
انشاءالله هفتۀ آینده، بحث را با بیان بقیۀ رنگها ادامه خواهیم داد.
نگاه جامع و تفکر کلنگر | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۸۱ از ۱۶۴)
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۲۴ مهر ۱۳۹۰، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۹۵8
