خطاهای فکر کردن | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۸۳ از ۱۶۴)
با عرض تبریک عید سعید غدیر به امید خدا چند هفتهای راجع به خطاهای فکر کردن نکاتی را تقدیم میکنم. معمولا ما در هنگام فکر کردن خطاهایی را مرتکب می شویم. در واقع، تفکر، ممکن است در مسیر فرآیند با چالش جدی مواجه شود. خیلی مهم است که بعضی از این خطاها را بشناسیم.
۱- خطای جزءنگری
اگر فقط ازیک منظر بخواهیم راجع به یک مسئله فکر کنیم معمولا دچار اشتباه می شویم. در هنگام فکر کردن همان طور که قبلا هم تأکید کردیم به تمام ابعاد باید توجه شود. نمیتوانیم فقط با یک بعدی نگاه کردن به مسائل، به جامعیت در تفکر برسیم. به عنوان مثال وقتی کسی به ازدواج فکر میکند و به دنبال تصمیمسازی و تصمیمگیری برای ازدواج است باید به تمامی عناصر ازدواج فکر کند مثل خانواده، ارزشها، باورها، زیبایی، اقتصاد و بلوغ اقتصادی، هدفها و آرمانها، هزینههای مختلف، وظیفهها و… اگر کسی فقط به این نکته فکر کند که ازدواج یعنی رسیدن یک پسر به یک دختری که دوستش دارد یا بالعکس، در این صورت پس از ازدواج، ابعاد دیگر نمایان میشود، در حالی که هیچ فکری برایش نشده است و مشکلات آغاز میشود.
به عنوان مثالی دیگر، در تحلیلها و بررسیها و ارزیابیها، اگر کسی فقط از یک زاویه به موضوعی نگاه کند ممکن است تحلیلی که میکند بسیار ناقص باشد؛ هر کسی از ظن خود شد یار من. همانند داستان آن فیل که در تاریکی هر کس از یک بُعد با آن مواجه میشد و یک برداشت میکرد. یکی میگفت ستون است، یکی میگفت تخت است و هرک سی حرفی میزد.
یک تمرین ساده تا هفته آینده انجام دهید. به عقیدهها و باورهای خود نگاهی بیندازید. (آنها را فهرست کنید). تعریفهای خود را از موضوعات و حادثههای مختلف بیان کنید. برداشتهای خود را بنویسید. آنگاه دوباره بررسی کنید و ببینید آیا تمام ابعاد موضوع را دیدهاید. آیا عقیده خود را با یک ملاک و شاخص خاصی محک زدهاید.
یکی از پیامهایی که ولایت دارد همین است. ما در این هفته جشن ولایت میگیریم. شاید یکی از ابعادش همین باشد که مجموعه نظراتمان و عقایدمان را با شاخص و ترازوی ولایت اندازهگیری کنیم. ما معتقدیم آن چه از کانال وحی و امامت به دستمان می رسد جامعیت دارد و در آن به تمام ابعاد وجودی انسان توجه شده است نه فقط به جسم یا فقط به ذهن یا فقط به هیجان و احساسات. در نگاه دین، جامعیت وجود دارد و در این هفته به بهانه یادآوری عید سعید غدیر، دوباره پیمان میبندیم که شاخص و معیار امامت و ولایت را به عنوان اصلیترین ملاک ارزیابی زندگی خود قرار دهیم. اگر از پنجرهای که امام، به انسان و دنیا و جهان هستی نگاه میکند، ما هم نگاه کنیم، از خطای جزئینگری و تکبعدینگری در تفکر مصون خواهیم ماند.
نویسنده: جلیل معماریانی
