ضرورت گفتمانسازی تفکر | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۱۰۰ از ۱۶۴)
با آرزوی سالی پربار و با برکت در زمینههای مادی و معنوی برای شما خوانندگان گرامی، از این که توفیقی نصیبمان شد تا لحظههایی از عمرمان را در مسیر تقویت و ترویج فرهنگ تفکر سپری کنیم خدای منان را شاکریم. امیدواریم در این سال جدید بتوانیم جنبههای جدیدی از موضوع تفکر را با کمک خدا و همراهی شما عزیزان بررسی کنیم.
اولین نوشته امسال را به بخشی از سفارشهای معصومین (علیهمالسلام) درباره تفکر مزین میکنیم.
پیامبراکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرمود: یک ساعت تفکر بهتر از یک سال عبادت است و تنها کسانی به این مقام میرسند که خداوند آنان را به نور معرفت و توحید رهنمون کردهباشد. در سیره نبوی دائمالفکر بودن ایشان بسیار بارز است. از امام صادق (علیهالسلام) نقل شده است: «فکر و اندیشه، آیینه خوبیها و پوشاننده بدیها و روشنیبخش دلهاست و موجب خوشخویی و سعهصدر میشود. بهوسیله تفکر انسان به صلاح روز رستاخیز و پایان کارش آگاه و بر علم و دانشش افزوده میشود و هیچ عبادتی بالاتر از تفکر نیست.»
در نظام تربیتی نیز جایگاه تفکر کاملا مشخص است. در تربیت فرزندان پدران و مادران باید در زمینه تفکر فرزندان خود سرمایهگذاری کنند. امسال هم که به عنوان سال تولید ملی نامگذاری شده است اگر خوب دقت کنیم متوجه میشویم که تقویت فرهنگ تفکر زمینهساز خلاقیت و نوآوری و اعتمادبهنفس ملی برای تولید ملی و توجه به سرمایههای مختلف داخلی است. تولید فکر و برونرفت از تفکر ترجمهای مستلزم یک گفتمان جدید در جامعه است.
در ارزیابی معلمان و مدیران و مجموعه فعالیتهای علمی و فرهنگی و تربیتی، انگیزهسازی تفکر باید به عنوان یک نقطه قابلتوجه در مهندسی فرهنگی و یک شاخص مهم ارزیابی تلقی شود. تولیدکنندگان فکر نیز باید به عنوان یک تولیدکننده محسوب شوند و ترویجدهندگان فرهنگ تفکر در سطوح مختلف باید به عنوان نیروی مؤثر در فرهنگ از امتیازات ویژهای برخوردار باشند. برای رشد همهجانبه جامعه، توجه به تفکر در سطوح مختلف و در خانوادهها بسیار تاثیرگذار است.
طرح سؤال و زمینهسازی برای همفکری و فرصتدادن به فرزندان برای بیان نقطهنظرات و تحلیلهای خود و … از مواردی است که به گسترش فرهنگ تفکر کمک میکند. در مکتبی که نخستین پیامش با فعل امر «بخوان» آغاز شده و عنوان کتاب آسمانیاش «قرآن» از همان ماده است، طبیعی است که «تفکر» نیز از ارج و اعتبار والایی برخوردار باشد.
یکی از عواملی که میتواند زمینهساز رشد و تربیت عقل باشد «تفکر» است، شهید مطهری در زمینه پرورش عقل و تفکر میفرماید: «مسئله اول که باید بحث کنیم همان مسئله پرورش عقل و فکر است … هدف معلم باید بالاتر باشد و آن این است که نیروی فکری متعلم را پرورش و استقلال دهد و قوه ابتکار او را زنده کند.» به فرموده امیر مؤمنان علی (علیهالسلام) فکر روشنگر عقل و صیقلدهنده خرد و عامل حسنبصیرت آدمی است و آنکه فکر ندارد بینش ندارد و باز ایشان میفرمایند به وسیله تفکر قلب و دل خود را بیدار کن.
امیدواریم هم زمان با بیداری مسرتبخش طبیعت دلهای ما هم با استفاده از تفکر و تدبر و مذاکره علمی و مجالستهای هدفمند و دید و بازدیدهای حکیمانه احیا شود.
خدایا برای تو حرکت میکنیم، تمام سعی خود را به کار میگیریم ، هدفمند و پرشور گام برمیداریم و فردا را به تو میسپاریم.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۲۰ فروردین ۱۳۹۱، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۸۰۸۸
