عادت شتابزدگی در تفکر | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۱۱۰ از ۱۶۴)
ضمن تبریک اعیاد شعبانیه و به امید بهرهبرداری هر چه بیشتر از فرصتهای معنوی این ایام.
همان طور که بیان شد؛ تفکر ما با موانعی روبهرو است که باعث میشود خطاهای زیادی در مسیر فکری ما ایجاد شود. بعضی از این خطاها کمکم به عادتهای دست و پاگیر تبدیل میشود. اغلب خطاهایشناختی و معرفتی حاصل خطاهای فکری است و اگر شناخت ما ناقص یا ضعیف یا محدود باشد در تصمیمگیریها و حل مسئلههای ما تأثیر میگذارد.
اگر کسی به دنبال تشکیل یک زندگی پربار و سازنده و متحرک باشد هر لحظه باید بتواند مسئلهای حل کند یا تصمیمی بگیرد. درباره عادت تفکر خطی و عمودی در شماره گذشته صحبت کردیم.
عادت تفکر خطی و عمودی | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۱۰۹ از ۱۶۴)
عوامل مؤثر در وقوع یک حادثه و یک جریان فردی یا اجتماعی بسیار زیاد است. به عنوان مثال فرض کنید در زندگی شما از نظر اقتصادی، اعتقادی، عاطفی، ارتباطی، فکری، تربیتی، جسمی، خانوادگی، اجتماعی و… مشکلی ایجاد میشود. بعضیها به دلیل عادت شتابزدگی فوراً یک دلیل برای این مشکل مییابند و معمولاً یک یا چند مقصر در بیرون پیدا میکنند و بلافاصله نتایجی این چنین میگیرند که «کاری از دستم ساخته نیست»، «تا بوده همین بوده»، «امکان نداره درست بشه»، «اگر ما شانس میداشتیم اینطور نمیشد»، «ای بابا ما عادت داریم»، «زمانه با ما نمیسازد هر کار میکنم جواب نمیده»، «پای ما به دریا هم برسه خشک میشه»، «ای بخشکی شانس»، «فایده نداره»، «دست ما که نیست»، «حالا میگی چه کار کنم»، «حالا تو هم راه حلت رو بگو ما که همه راهها را امتحان کردیم این هم روش»، «نمیشود کاری کرد»، در تمام این موارد یک نکته مشترک وجود دارد؛ شتابزدگی در نتیجهگیری و عادت به تحلیل مبتنی بر قالبهای ذهنی گذشته.
جملات بالا را از فرهنگ واژگان و اصطلاحات و جملات زندگی خود حذف کنید. این جملات بلافاصله شما را از موضوع دور و همیشه راهی برای توجیه باز میکند. کسانی که از این ادبیات بهره میبرند معمولاً اهل تغییر و تحول و تصمیم نیستند و عنصر مسئولیتپذیری در ساختار شخصیتی و فکری آنها شکل نمیگیرد. حاصل این نوع نگرش و تصمیم، دور شدن از خود است. وقتی این مدل گفتوگوها را حذف کنید یک جریان جدید و یک سری سؤالات و تحلیلهای تازه در ذهن و فکر و قلب شما متولد میشود و شما با یک سری از عوامل احتمالی و دلایل و راهحلهای دیگر آشنا میشوید و در ذهن شما زمینههای فکرکردن و حل مسئله و تصمیمگیریهای قویتر شکل میگیرد؛ مثلاً یک سری سؤالات جدید طرح کنیم.
شما تا هفته آینده فکر کنید و برای هریک از جملات فوق یک جایگزین پیدا کنید که فرصت و فضای فکر کردن را افزایش دهد.
میتوانید به جای آنها تعدادی سؤال طرح کنید.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۴ تیر ۱۳۹۱، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۸۱۵۰
