تفکر با استفاده از راهحلهای جایگزین | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۱۲۷ از ۱۶۴)
در هفتههای گذشته چهار اصل مهم را در تفکر بیان کردیم:
۱- سازنده و مثبت و رو به هدف فکر کنید.
۲- با حلم و حوصله مسألهها را ساده کنید.
۳- با آزادی فکر کنید و پیش فرضهای خود را دخالت ندهید.
۴- نقطۀ هدف را دقیقا و مرحله به مرحله مشخص کنید و به آن تمرکز نمایید.
و در ادامه به یک اصل بسیار مهم دیگر اشاره میکنیم.
۵ – همیشه سعی کنید علاوه بر یک راهحل به راهحلهای جایگزین هم فکر کنید.
در مدل خطی فکر کردن ما همیشه مجبوریم فقط به یک راه حل فکر کنیم. در سیستمهای آموزشی که فقط متکی به تست زدن هستند این مسئله به شدت تشدید میشود. به دانشآموز القا میشود که فقط یک راه حل وجود دارد و او را از فکر کردن به گزینههای احتمالی باز میدارد.
در زندگی هم همین طور است. اگر یک راهحل جواب نمیدهد راهحلهای جایگزین را باید پیدا کرد. فرض کنید در زندگی قرار است با استفاده از تفکر یک مسئله را حل کنید؛ به عنوان مثال مسئله شغلی یا اقتصادی یا ارتباطی یا مسئلههای خانوادگی یا اجتماعی و امثال آن.
لطفاً یک مسئله طرح کنید. چند دقیقه فکر کنید و یکی از مشکلات یا موانع یا موضوعاتی از زندگی که شما را به نوعی اذیت میکند به عنوان یک مسئله بیان کنید. با این عبارت «مسئلهای که باید روی آن فکر کنم این است که….» از کلمات پرسشی مثل چرا، چگونه، کی، چیست؟ و… برای طرح سؤال استفاده کنید. معمولاً استفاده از کلمه «چگونه» خیلی مسئله را بهتر مطرح میکند. خوب فکر کنید و مسئله خود را طرح کنید. مثلاً چگونه زندگی بهتری داشته باشم؟
اولین کاری که میکنید ابهامات این مسئله را مشخص کنید. این سؤالات میتواند مسیر تفکر شما را هموار کند. منظور من از زندگی چیست؟ زندگی بهتر یعنی چه؟ زندگی به چه عواملی بستگی دارد؟ تا به حال برای بهبود زندگی خود چه روشهایی را به کار بستهام؟ کدامیک از آنها مؤثرتر بوده است؟ چرا؟ چه راههای دیگری برای بهبود زندگی من وجود دارد؟ الگوهای من از چه چیزهایی استفاده و به چه چیزهایی توصیه کردهاند؟ اگر زندگی من الان در وضعیت ایدهآل قرار داشت چه تفاوتهایی را احساس میکردم؟ برای ایجاد این تغییرات چه راهحلهای دیگری وجود دارد؟
همان طور که بارها و بارها تأکید کردهایم ابزار اصلی تفکر، سؤال کردن است. سؤالات قوی و محکم پاسخهای بهتری ایجاد میکند. از روشهای زیر در هنگام فکرکردن استفاده کنید.
آیا میتوانید جور دیگری بیان کنید؟ مصاحبه و مذاکره و معاشرت با آدمهای موفق میتواند زمینهساز رشد و شکوفایی انسان باشد. شما یک متن مصاحبه تهیه کنید.
تا هفته آینده به این موضوع فکر کنید. آیا ما سؤالاتی طرح کردهایم که پاسخ آن را از قرآن دریافت کنیم؟ آیا میتوانیم از امام علی (علیهالسلام) سؤالاتی بپرسیم که به کمک نهجالبلاغه بتوانیم پاسخ آن را بیابیم؟ شاید این راه یکی از زمینههای احتیاج و اضطرار ما به امام (علیهالسلام) باشد که انشاءالله هفته آینده به مناسبت عید غدیر بحث را ادامه میدهیم.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۷ آبان ۱۳۹۱، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۸۲۵۴
