نظم فکری با طرح سؤال هدفمند | سلسله یادداشتهای نظم فکری (قسمت ۵)
همانطور که در بخشهای گذشته مطرح کردیم، طرح سؤال بهعنوان بنیادیترین نقطۀ آغاز تفکر و کلید اصلی به جریان انداختن فکر شناخته میشود.
مهارت طرح سؤال؛ مهمترین زیرساخت شناخت و تفکر | سلسله یادداشتهای نظم فکری (قسمت ۲)
انواع طرح سؤال برای انواع تفکر | سلسله یادداشتهای نظم فکری (قسمت ۳)
طرح سؤال مقدمه همه افکار | سلسله یادداشتهای نظم فکری (قسمت ۴)
هر سؤالی به طور طبیعی یک هدفی را دنبال میکند و به عبارت دیگر جهت جریان فکری را مشخص میکند.
به عنوان مثال اگر بخواهیم در رابطه با استدلال و مراحل حل یک مسأله یا ایدهپردازی یا نقد یک موضوع یا هر عنوان دیگری فکر کنیم سؤال مربوط به همان موضوع را با کیفیت متناسب با آن باید طرح کنیم.
برای کسی که بررسی نحوۀ اندیشهورزی و شیوۀ استدلال مهم است، سؤالات هم باید در رابطه با مباحثی از قبیل دیدگاههای ذهنی یا چارچوبهای ذهنی و یا چشم انداز و یا مشکلات باشد.
به عبارتی دیگر کسی که میخواهد چنین موضوعی را واکاوی کند باید مؤلفههای تفکر را بشناسد و سؤالاتش هم باید در همان رابطه باشد.
مثل سؤالاتی از این قبیل:
۱. برای درست فکر کردن و درست نتیجه گرفتن باید به چه چیزهایی توجه کنیم؟
۲. چگونه ذهنمان را فعال کنیم تا بتواند دادههای بیشتر و مؤثرتری را دریافت کند؟
۳. براساس چه ملاک و معیاری ورودیها و خروجیهای ذهنم را سنجش کنم؟
۴. هدف اصلی از حل این مسأله چیست؟
۵. موضوع تفکر از چه فرایندی پیروی میکند؟
۶. متفکرین بزرگ چگونه فکر میکنند؟
۷. دلایل اصلی بروز خطا در استدلال چیست و چگونه میتوان آن را کاهش داد؟
۸. بهترین روش نتیجهگیری چیست؟
۹. برای رسیدن به راه حل چه گامهایی باید برداشته شود؟
۱۰. استلزامات تفکر چیست؟
۱۱. شاخصهای اصلی تفکر مؤثر چیست؟
۱۲. برای بهبود وضعیت تفکر چه اقداماتی لازم است؟
همانطور که مشاهده میشود دهها سؤال میتوان مطرح کرد که زمینهساز بررسی بهتر وضعیت تفکر باشد.
تسلط بر سؤالها و منظم کردن آنها گام بسیار مهمی است. برای منظم کردن سؤالها از میان انبوهی از سؤالات احتمالی لازم است که هدفها به طور دقیق مشخص شود.
هر سؤال بخشی از پازل یک هدف است.
..:: مهم این است که هدف مشخص ما چیست ::..
دقیقاً مشخص کنید چه میخواهید؟ و برای آن چه مقدار وقت و انرژی میگذارید؟
این ۱۲ سؤال نمونهای بود از سؤالاتی که با هدف بررسی نحوۀ اندیشیدن طرح شده است.
با استفاده از همین الگو میتوانید برای هدفهای مشخص دیگر سؤالاتی را طرح کنید.
هرچقدر سؤالات شما متناسبتر باشد و در راستای تحقق هدفهایتان باشد به نظم فکری نزدیکتر خواهید بود.
نویسنده: جلیل معماریانی
سهشنبه، ۲۲ آذر ۱۴۰۱، سایت نظم فکری
