هفت نكته درباره هدفگذاری و برنامهریزی
تحقیقات درباره صدها شركت و كسب و كار موفق نشان میدهد همه آنها در یك ویژگی مشترك بودهاند. نظریهپردازان كارآفرینی با بررسی مشخصات شركت ویژگیهای مدیران و كاركنان آنها به این نتیجه رسیدهاند كه وجود هدف مشخص و برنامهریزی دقیق برای دستیابی به آن بارزترین ویژگی این نوع بنگاههاست.
در محافل مختلف گاه گفته میشود برنامهریزی و هدفمندی در حوزه هنر یا موسیقی ضدخلاقیت است اما با مطالعه زندگی موسیقیدانهای موفق و خلاق میبینیم كه آنها نیز در زندگی شخصی و حرفهای خود افرادی بسیار دقیق و هدفمند بودهاند. واقعیت این است كه وجود هدف انرژی فرد را متمركز میكند.
تمامی كارآفرینهای موفق این جمله را تأیید كردهاند. «هدف تعیین كنید، برای دستیابی به آن برنامهریزی كنید و هر روز اقداماتی برای نزدیك شدن به هدف طبق برنامه خود انجام دهید.» استراتژی میلیاردرها همان افق بلندمدت و حركت تدریجی و هر روزه به سوی آن هدف است.
هیچ عامل دیگری نمیتواند مانند هدفمندی و برنامهریزی انرژی و توان شما را برای موفقیت در زندگی شخصی و حرفهای بسیج كند. در مقاله حاضر به نكاتی در برنامهریزی و تعیین هدف اشاره میكنیم:
۱. هدفتان را در زندگی و شغل به وضوح مشخص كنید
هدفی را تعیین كنید كه با ارزشهای شما و تواناییهایتان سازگار باشد. اگر این نخستین بار است كه وارد وادی هدفگذاری میشوید، از كوچك شروع كنید تا به تدریج در این حوزه تبحر پیدا كنید. هدفی را تعیین كنید كه میدانید با صرف انرژی در مدتی معقول میتوانید به آن دست پیدا كنید.
اگر معتقد نباشید كه میتوانید به آن برسید، هدف تحقق نخواهد یافت بنابراین تصویر ذهنی شما از خودتان در حركت به سوی هدف عاملی بسیار مهم محسوب میشود. هدفی كه تعیین میكنید باید قابل اندازهگیری باشد طوری كه بتوانید بگویید چه وقت به طور كامل تحقق یافته است.
نكته دیگر این است كه هدف باید تا جایی كه ممكن است به شكل مفصل و مشخص تعیین شود. برای مثال نباید بگویید قصد دارم اوضاع شركت را بهبود ببخشم. در این زمینه باید مشخص كنید منظورتان از بهبود دقیقا چیست.
۲. هدف را با جزییات آن روی كاغذ بیاورید
هر چه جزییاتی كه به شكل مكتوب درباره هدف كلیتان مینویسد بیشتر باشد تصویر روشنتری از آن در ذهن پیدا خواهید كرد.
برای مثال از خود بپرسید: «هنگامی كه هدف تحقق یافت قادر به انجام چه اقداماتی خواهم بود؟ چطور میفهمید هدف تحقق یافته است؟ چگونه باید پیشرفت كار را اندازهگیری كرد؟» هر چه شفافتر هدف را تعیین كنید (البته مكتوب) احتمال دستیابی به آن بیشتر خواهد بود. اهدافی كه در ذهن باقی میمانند صرفا رویا هستند.
هر روز جزییات بیشتری درباره هدف روی كاغذ بنویسید. با این روش ذهنتان متمركز باقی میماند و با چشم میتوانید هدف را ببینید.
۳. برای تحقق هدف مهلت تعیین كنید
بدون مهلت، اهداف به آرزو شباهت دارند و شما ضرورتی برای گام برداشتن در جهت آنها احساس نمیكنید. البته در تعیین مهلت اجرای برنامه نیز باید كل زمان را به قطعات كوچك تقسیم كنید و در هر بازه زمانی اقداماتی را كه برای آن در نظر گرفتهاید انجام دهید.
اگر در میان راه فهمیدید نمیتوانید از مهلت اولیه به هدف برسید، مهلتی جدید تعیین كنید. البته این به آن معنا نیست كه با تنبلی كارها را به تعویق انداخته و هر روز مهلت خود را عوض كنید.
تمام مدت باید به هدف فكر كنید اما گاهی اوقات رویدادهایی غیرقابل پیشبینی رخ میدهند كه در این موارد باید در برنامهریزی و زمانبندی فعالیتها تجدیدنظر كرد. با انجام این روش، در تخمین زمان انجام اقدامات لازم جهت تحقق اهدافتان تبحر پیدا میكنید و از هدر رفتن زمان جلوگیری خواهید كرد.
۴. فهرستی از كارهای مفید برای تحقق اهداف تهیه كنید
هر اقدامی را كه میتوانید برای نزدیك شدن به هدف انجام دهید در یك فهرست یادداشت كنید. هر هدف بزرگ را به اهداف كوچكتر كه در یك مرحله قابل انجام باشند تقسیم كنید.
اگر قرار است طی شش ماه با هزار شركت جدید درباره محصولات و خدماتتان ارتباط برقرار كنید. مشخص كنید هر ماه و هر هفته و هر روز باید با چند شركت تماس بگیرید. با این روش پیشرفت شما قابل اندازهگیری خواهد شد.
۵. فهرست تهیه شده را به برنامههای عملی تبدیل كنید
اكنون نوبت تنظیم فهرست طبق جدول زمانی و نیز قابلیت انجام هر اقدام فرا رسیده است. از خود بپرسید ترتیب كارها چگونه است یعنی ابتدا باید چه اقدامی انجام شود، بعد از آن چه اقدامی و تا آخر.
این فهرست منظم شده سرعت حركت شما را افزایش خواهد داد. بدون چنین فهرستی باید برای انجام كارها به شانس و تقدیر اتكا كنید. وجود مراحل منظم شده و واضح انجام اقدامات برای تحقق هدف باعث میشود همواره هدف و راه را جلوی چشم داشته باشید.
۶. اقدام را آغاز كنید
با انجام كامل پنج مرحله قبل حالا وقت دست به كار شدن فرا رسیده است. اقدام عامل اصلی وضعیت است. در این مرحله باید با دامی به نام به تعویق انداختن كارها مقابله كنید.
به محض تدوین برنامه پرسشهای منفی مختلفی در ذهن شما شكل میگیرد كه صرفا باعث هدر رفتن زمان و انرژی شما خواهد شد. هرگز به این پرسشها توجه نكنید. اقدام كلید موفقیتهای بزرگ است و تنها از طریق وارد گود شدن میتوانید بفهمید كجای كار اشكال دارد. اگر قصد دارید یك كارآفرین یا مدیر باقی بمانید چارهای جز اقدام وجود ندارد.
تحقیقات نشان میدهد انجام مراحل ششگانه پیشین شانس موفقیت شما را تا ۸۰ درصد بالا میبرد. ۲۰ درصد باقی در اختیار هیچ كس نیست یعنی شما با انجام مراحل پیشین از رقبا جلو افتادهاید و حداقل این است كه از آنها عقب نیستید.
۷. هر روز روی برنامه و اقداماتتان تمركز كنید
عادت بررسی مداوم برنامه و شناسایی نقاط ضعف و قوت آن را در خود پرورش دهید. هرگز هیچ روزی را بدون نگاه به برنامه و هدف به پایان نبرید. تحولات در بازار باعث میشود سازگار كردن اهداف و اقدامات با شرایط جدید به یك ضرورت تبدیل شود.
همزمان با بررسی مداوم و مكرر برنامه، نكات بسیار سودمندی میآموزید كه به شما در تحقق اهداف بعدیتان كمك خواهد كرد. یادتان باشد هر روز چیزی جدید بیاموزید یا قدمی هر چند كوچك به سوی هدف بردارید. به پاسخ این پرسش كه چگونه میتوان یك فیل را خورد؟ توجه كنید: لقمه لقمه. هیچ هدف بزرگی در یك مرحله قابل تحقق نیست.
