نگاه شبکهای و تفکر سیستمی | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۲۰ از ۱۶۴)
درادامۀ مباحث قبل، در این شماره به تفکر سیستمی اشارهای میکنیم: نگاه سیستمی به مسائل و درک شبکهای آن در هر مقولهای به ما کمک میکند تا دربارۀ موضوع مذکور، به تحلیل و شناخت درستی برسیم.
یکی از دلایلی که اندیشههای ما در عمل به نتایج جامع و همهجانبه منجر نمیشود، جزئینگری و بهرهبردارینکردن از نگاه شبکهای است. برای تحلیل و نقد هر اندیشه یا مکتب یا روش خاص، باید نگرشی جامع و فراگیر داشته باشیم؛ وگرنه تحلیل ما ناقص و تکبعدی خواهد بود. برای نمونه، اگر بخواهیم ببینیم آیا در زندگی، درست عمل کردهایم یا نه، باید ببینیم چه هدفی داشتهایم و برای رسیدن به هدفها چه کارهایی کردهایم و چرا آن کارها را انجام دادهایم.
بدون درنظرگرفتن هدف و عوامل تأثیرگذار در هدف، نمیتوانیم نتیجهها را بررسی کنیم. شاید کسی به همهچیز برسد، اما ارزشهای خود را برای تحقق این هدف زیر پا گذاشته باشد. در نگاه جامع، نمیتوان این شخص را موفق دانست. ولی اگر فقط به هدف و رسیدن به آن فکر کنیم، این شخص موفق است. ممکن است روشی خاص در زندگی، بهنظر دشوار و غلط برسد؛ ولی دربارۀ مجموعه اهداف و ارزشها و انگیزهها صحیح باشد.
شخصی که برای هدفی جان خود را از دست میدهد یا از بسیاری از منافع خود میگذرد، در ظاهر ممکن است تصمیم و انتخابش اشتباه بهنظر برسد؛ ولی در نگاه جامع، واقعاً درست عمل کرده است؛ چون به تحقق و پایداری ارزشهایش پایبند بوده است. باید یاد بگیریم شبکهای نگاه کنیم و سیستمی فکر کنیم.
برای تمرین سعی کنید تا هفتۀ آینده، به چند تصمیم ساده در زندگی خود فکر کنید و دربارۀ هرکدام به امور زیر دقت کنید:
۱. هدفها و ارزشهای حاکم بر آن تصمیم
۲. باورهایی که به آن تصمیم منجر شده است
۳. انگیزۀ واقعی و نیت و جهتگیری آن تصمیم
۴. عوامل مؤثر در آن تصمیم
۵. عوامل بازدارنده و تقویتکنندۀ آن
اینها را بنویسید تا انشاءالله در هفتۀ آینده مباحثی تقدیم کنم.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۳ مرداد ۱۳۸۹، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۶۰۷
