راهحلهایی برای بهبود تفکر راهبردی | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۳۸ از ۱۶۴)
همانطورکه در شمارههای قبل مطرح کردیم، تفکر راهبردی از مدلهای قویِ تفکر است که نقش بسیار کلیدی در زندگی فردی و اجتماعی ما ایفا میکند. امروز میخواهیم بعضی از مهارتهای سادهای را که به تقویت این نوع تفکر کمک میکند، یادآوری کنیم:
۱. استفاده از نیمکرههای چپ و راست مغز که زمینهساز تفکر خلاق است و میتواند به بهبود تفکر ما کمک کند. فعالیتهایی از قبیل استدلال، منطق، تحلیل منطقی، فلسفه، حل مسائل ریاضی، مربوط به نیمکرۀ چپ مغز ماست و فعالیتهایی از قبیل تقویت قوۀ تجسم، تخیل، هنر، کار با رنگ، احساس، نقاشی، مربوط به نیمکرۀ راست مغز است.
اگر هنگام مطالعه، تفکر، صحبتکردن و مجموعه فعالیتهای فکری، بهگونهای عمل کنیم که از دو نیمکرۀ مغز استفاده کنیم، دراینصورت، خلاقیت بروز میکند. استفاده از تمثیل و نقاشی و رنگ در نوشتهها و همچنین تحریک قوۀ تجسم و تخیل در هنگام ارائۀ موضوع، میتواند در این راستا بهعنوان مهارت درنظر گرفته شود. در آیات قرآن، این مدل داستانها و شباهتسازیها و تمثیلها بهوفور یافت میشود. مهارت استفاده از نیمکرههای مغز، زمینهساز تحولی شگرف در مسیر تفکر و خلاقیت انسان است.
۲. تدوین چشمانداز و هدفهای بلندمدت. یکی دیگر از مهارتهای ضروری در تفکر راهبردی، تعیین چشماندازهاست. تعیین دورنمای کاملاً شفاف از آیندۀ فردی و اجتماعی و شغلی و خانوادگی و علمی و اقتصادی، باعث میشود تا هدفگذاری و برنامهریزی انسان، قویتر و مؤثرتر شود و درنتیجه، در کارایی او تأثیر مثبتی خواهد داشت.
۳. تعریف شفاف هدفهای کوتاهمدت و تدوین برنامهای عملیاتی که بتواند ایستگاههای رسیدن به هدف را مشخص کند و همچنین تعیین تمامی اقدامات ریز و درشت که برای تحقق اهداف، باید انجام شود. برای نمونه، اگر میخواهیم در ده سال آینده به مجموعهای از اهداف منطقی و باارزش دستیابیم، باید مجموعۀ قوای ذهنی، روحی، روانی، فکری و جسمی خود را فعال کنیم و سهم هریک را در مسیر تحقق اهداف مشخص کنیم.
تفکر راهبردی مثل چشمهای زلال و جوشان، زمینهساز جریان مستمر فکری است. کسی که تفکر راهبردی دارد، همیشه درحال فکرکردن است؛ بهاینمعنا که هرلحظه مشغول تولید بینش و احساس و رفتاری است. بهراستی شما بیست سال آیندۀ خودتان را چگونه مجسم میکنید؟ امامعلی علیهالسلام فرمودند: «برای دنیایت طوری باش که گویی همیشه باید زندگی کنی و برای آخرت خود به گونهای باش که گویی فردا خواهی مرد.»
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۷ آذر ۱۳۸۹، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۷۱۰
