گفتمانی طلایی در فرهنگ تفکر | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۵۹ از ۱۶۴)
در آخرین مطالبی که تقدیم شما خوانندگان گرامی شد، بحث موضوعات تفکر را بیان کردیم: اینکه به چهچیزهایی باید فکر کنیم؟ همانطورکه اشاره شد، بخشی از وجاهت و ارزشهای وجودی انسان به موضوعات و دغدغههای فکری او بستگی دارد. همچنین یادآوری میکنیم که اندیشیدن در وظایف، از بزرگترین عبادات محسوب میشود.
در برابر چهکسانی و چهچیزهایی وظیفه داریم؟ لطفاً یکیدو دقیقه فکر کنید. حتماً شما هم قبول دارید که فرق انسان و سایر موجودات زنده در این است که انسان براساس وظیفه و تکلیف و انتخاب زندگی میکند، ولی بقیه اینطور نیستند. بهعبارت دیگر، انسان موجودی است که از حد غریزهها و عادتها بالاتر آمده باشد و در حد وظیفه و انتخاب زندگی کند.
میزان انسانیبودن عمل نیز همین است. ممکن است ما کاری خوب انجام دهیم، ولی انتخاب ما نباشد و ما را به آن کار عادت داده باشند. البته کار خوبی است؛ ولی بهرۀ انسانی ما از آن کار زیاد نیست. شناخت عمل و بینشی که به آن داریم، ارزش واقعی عمل را مشخص میکند. پس جایگاه شناخت وظیفه و انجام آن تا اندازهای معلوم شد.
گفتمان تفکر در وظایف، گفتمانی مقدس است که اگر در خانواده و اجتماع، نهادینه شود، تا حد زیادی مانع دوبارهکاریها و خسارتها خواهد شد. تمرینی ساده اما دقیق: در برخورد با هر جریان و حادثه یا فرد یا هر موقعیت دیگر، از خودتان سؤال کنید: وظیفۀ من چیست؟ چگونه به بهترین شکل ممکن آن را انجام دهم؟
وقتی آدمی به وظیفههایش فکر میکند، آنقدر زندگی برایش متنوع و معنادار میشود که دیگر نیازی ندارد برای تسکین بیقراری دلش، به تنوعهای عجیب و غریب رو بیاورد. اگر به وظیفههایمان فکر کنیم، با سؤالات زیادی روبهرو میشویم. دراینصورت به مطالعه هم رو میآوریم. همفکری و مشورت را نیز به رسمیت خواهیم شناخت. هر شخص یا هر چیزی که بر ما حقی دارد، معنایش این است که ما در برابر او وظیفه داریم. در دنیایی که ما زندگی میکنیم، این حقوق، خیلی زیاد است. البته روشهایی وجود دارد که میتوان آنها را بهخوبی شناخت و بهدرستی انجام داد.
حال سؤال این است که این حدود و حقوق را از کجا بشناسیم؟ کدام منبع اینها را بهطور دقیق مشخص کرده است؟ شما چه فکر میکنید؟ پیشنهاد مشخص ما این است: به رسالۀ حقوق امامسجاد (علیهاسلام) مراجعه کنید.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۰، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۸۲9
