تفکر و تقدیر در این شبها | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۷۲ از ۱۶۴)
در قسمت قبل، به یکی از تواناییهای فکری مهم اشاره کردیم:
۱. جذب: توانایی مشاهده و توجه که در طی آن، اطلاعات به دست میآید.
اینک ادامۀ مطلب:
۲. ضبط
ضبط، توانایی حفظکردن و بهخاطرآوردن است که باعث نگهداری اطلاعات و بازیابی آنها میشود. قدرت حافظه تقویتشدنی است. با استفاده از آموزشها و تمرینهایی میتوان این توانایی را تقویت کرد. البته در سنین پایینتر، بهتر است.
۳. استدلال
استدلال، توانایی تجزیهوتحلیل و ارزیابی و قضاوت است. میتوان اطلاعات را بسط داد و در وسعت دیگری آنها را مطرح کرد. این شبها و روزها، شب و روز تفکر است. ایامی است که باید فکر کرد و دستاوردهای حاصل از گذراندن عمر و سرمایههای ارزشمند زندگی را تجزیهوتحلیل کرد. با آنچه خداوند به ما عنایت کرده است، چه کردهایم؟ چگونه و در چه راهی آنها را به مصرف رساندهایم. به خلوتکدۀ خودمان مراجعه کنیم و ببینیم چه خبر است. به نهانخانۀ دل خود مراجعه کنیم و ورودیها و خروجیها را بررسی کنیم. با استفاده از توانایی ارزیابی و تجزیهوتحلیل، خودمان قضاوت کنیم و ببینیم آیا از وضع موجود رضایت داریم؟ اگر نداریم، چه باید بکنیم؟
با تجزیهوتحلیل دادهها و خروجیها میتوانیم به کوتاهیها و ضعفها ایمان بیاوریم و باور کنیم که باید برگردیم. توبه یعنی همین. ابتدا باید سوختنها و سوزاندنهایمان را باور کنیم. ابتدا باید قبول کنیم که به خیلیها خسارت زدهایم و متوجه نشدهایم. در مقام پدر، مادر، فرزند، معلم، کارمند، رئیس، مسئول، مربی و همسر و… چه وظیفههایی را انجام ندادهایم و تبعات حاصل از آن چیست؟ باید به این باور برسیم که اگر لطف و کرامت و فضل خدا نباشد، نابود میشویم.
در ارزیابیهای خودمان، باید به وظیفههایی که در قبال امام داریم، فکر کنیم. دراینصورت، گریۀ ما برای ضربتخوردن امامعلی (علیهالسلام) عذر تقصیری است به پیشگاه ایشان. در تفکر و بینش و احساس و رفتار ما چه شباهتهایی با قاتلان امام وجود دارد؟ آنها به چه نکتههایی توجه نمیکردند؟ احساس آنها دربارۀ امام چگونه بود که دنیا را بر امام ترجیح دادند؟ آنها چه شناختی از امام داشتند؟ امام در زندگی فردی و خانوادگی و اجتماعی آنها چه نقشی ایفا میکرد؟ در انتخابهای مختلف زندگی آنها، امام چقدر دخالت داشت؟ اصلاً برای امامشناسی، ضرورت دارد اینگونه فکر کنیم؟
این شبها که شبهای قدر است، فرصت شناخت قدر خود و قدر امام است. با این شناخت، فاصلهها و گسسستها و دوریها و دوستیها و دشمنیها شناخته میشود. پیوندی دوباره با امام زمان (عجلاللهفرجه) در سایۀ توبه و تصمیم و توکل به خدا، در این فرصتهای طلایی و استثنایی قدر، موهبتی است که برای همه آرزو میکنیم. خدایا، خودت شاهد باش که با تمام وجود اقرار میکنیم قدر امامعلی (علیهالسلام) را نشناختیم؛ چون قدر و اندازهای بیشتر از دنیا برای خودمان نیافتیم. کمکمان کن تا بهبهانۀ این شبها و روزها، تکانی بخوریم و دلمان بلرزد و دیوارهای خودخواهی و غفلت و جهل و غرور و تعصب و لجبازی و تنبلی و کسالت و قساوت و… و هرآنچه اشتباهی در منزلگاه زندگیمان بالا رفته است، فرو ریزد تا بتوانیم طرحی نو دراندازیم و در شبهای قدر، برنامهریزی متفاوتی برای زندگی خود بکنیم تا تقدیر تازهای برایمان رقم بخورد؛ انشاءالله.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۳۰ مرداد ۱۳۹۰، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۹۱۴
