بخشی از تواناییهای فکری برای خلاقیت و مدیریت اطلاعات | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۷۳ از ۱۶۴)
در مطالب قبلی، راجعبه تواناییهای فکر، نکاتی را تقدیم کردیم. جذب و ضبط و استدلال، بهعنوان سه توانایی مهم فکر مطرح شد.
اولین و مهمترین توانایی فکری ما | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۷۰ از ۱۶۴)
تفکر و تقدیر در این شبها | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۷۰ از ۱۶۴)
و اینک ادامۀ مطلب:
۴. اندیشه
توانایی خلاقیت، بازآفرینی، توانایی تجسم، پیشبینی، ایجاد ایدهها و مدیریت اطلاعات. در مسیر برخورد با اطلاعات، جذب اطلاعات بهتنهایی کافی نیست. برای تفکر برتر لازم است این اطلاعات با روشهای صحیح مدیریت شوند. اندیشه یعنی فرایندی که روی اطلاعات انجام میشود. متأسفانه گاهیاوقات، بعضیها اطلاعات را جانشین اندیشه میکنند.
یکی از تهدیدهایی که فرزندان ما در این عصر با آن مواجهاند، انفجار اطلاعات است. اینها ممکن است افزایش اطلاعات را با فهم و درک و تفکر، اشتباه بگیرند؛ درصورتیکه اطلاعات خشک و بیروح، اندیشهساز نیست. سؤالات پویا و ترکیب مناسب اطلاعات و تبدیل آنها و تحلیل درست آن، باعث بهجریانافتادن فکر میشود.
اگر اطلاعات، وارد انبار ذهنی دانشآموزان و دانشجویان شود و آنها فرصت پردازش نداشته باشند، دو خسارت مهم متوجه آنها میشود: اول اینکه توهم حاصل از اطلاعات، در آنها غرور و رکود و توقف و طلبکاری ایجاد میکند و جذب علمی و فکری و تربیتی آنها را مختل میسازد. دوم اینکه موجب خستگی ذهنی و بیعلاقگی به تفکر و دشوار شدن فرایند فکر میشود. همین مسئله باعث میشود هیجانمداری و احساسمحوری و تصمیمگیری احساسی و تفکر سطحی جانشین تفکر و اندیشیدن شود.
این هیجانات و احساسات بیحساب و بیریشه نیز جوابگوی نیازهای اساسی انسان نیست و درضمن، در درون آنها طوفانهای کاذب و بیحاصل و مخرب ایجاد میکند و آنها را به پناهگاههای ناامن رهنمون میسازد. همین مسئله ممکن است منشأ بیکاری، افسردگی، بزهکاری، ناامیدی، خستگی و شاید اعتیاد باشد. با گفتوگوهای سازنده و برگزاری جلسات نقد و تحلیل و بارش افکار و استفاده از ایدههای خلاق جوان، میتوان از تواناییهای فکری او استفاده کرد و بدینترتیب، زمینههای تفکر را در جامعه گسترش داد.
کارگاههای عملی (نه صرفاً تئوریپردازی) مدیریت تفکر، خلاقیت، مهندسی اطلاعات، مهندسی پژوهش، فراتحقیق و… روحیۀ نقادی و اندیشهورزی را تقویت میکند. فرزندان ما از هر فرصتی باید برای تقویت تفکر خود استفاده کنند. والدین و مربیان و متولیان تربیتی و آموزشی نیز زمینهساز این مهم هستند.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۶ شهریور ۱۳۹۰، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۹۱۹
