تفکر، تعلیم و تربیت، دفاع مقدس | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۷۷ از ۱۶۴)
در ادامۀ مباحث قبلی و با توجه به شروع سال تحصیلی جدید در مدارس و دانشگاهها و حوزهها، برای تأکید و یادآوری، نکات مهمی را تقدیم شما خوانندگان گرامی میکنیم. از اینکه طرح مباحث تفکر، با توجه به بازخوردها و ضرورتها، توانسته است حساسیت مخاطب و خوانندگان و استادان ارجمند را به این موضوع اساسی افزایش دهد، خدای متعال را سپاسگزارم.
یکی از راهبردهای اساسی در جنگ نرم، نابودی تفکر در جوامع دینی است. چون در هفتۀ دفاع مقدس هم قرار داریم، ضروری است به این نکتۀ مهم توجه کنیم که از مهمترین راهبردهای ادامۀ راه شهدا، تقویت عقلانیت و تفکر و خلاقیت و معنویت در جامعه است. بهقول شهیدمطهری، جامعهای که در آن، روح تفکر و عقلانیت تضعیف شود، در معرض آسیبهای جدی قرار میگیرد. بنابراین برای گسترش فرهنگ تفکر، به اهتمام همگانی و فراگیر نیاز داریم.
با توجه به پژوهشهای کاملاً قطعی، فکرکردن مهارتی است که باید آن را از دوران کودکی به بچهها آموخت و در هر دوره و مقطعی از زندگی نیز باید با استفاده از روشهای درست، آن را تقویت کرد. کیفیت آیندۀ فرزندان ما تا حد زیادی به کیفیت تفکر آنها بستگی دارد. ممکن است اطلاعات ما افزایش یابد؛ اما این بهمنزلۀ قدرت موتور یا امکانات جانبی خودرو است. برای استفادۀ بهتر از آن، بهطور حتم به رانندهای ماهر نیاز است. اگر راننده مهارت کافی نداشته باشد، هم امکانات را هدر میدهد و هم ممکن است جان مسافران را به خطر بیندازد.
مهارت تفکر مثل همان مهارت رانندگی است. بههمیندلیل، حتی افراد بسیار باهوش هم باید مهارتهای تفکر خود را افزایش دهند. ممکن است شما با کسانی برخورد کرده باشید که هوش خوبی دارند، اما در دام محدودیتها و ضعف فکری گرفتار شده باشند؛ چون بهدلیل داشتن این استعداد ذاتی و خدادادی، ضمن آنکه امکان مغرورشدن و غافلشدن در آنها افزایش مییابد، امکان تلاش بیشتر و وسعتبخشیدن به مجموعۀ تواناییهای خود را نیز از دست میدهند.
اولیای گرامی و استادان محترم درهنگام برخورد با این وضعیت، با استفاده از طرح مسائل جدید و حساسسازی این موضوع، زمینههای تقویت فکر را فراهم کنند. طرح سؤال، نوشتن، عبرتآموزی، تجربهاندوزی، مطالعه و مشورت، بههمراه ذهنیت مثبت و توجه و مشاهدۀ قوی، درک رابطهها و نگرش سیستمی و یافتن جنبههای پنهانی موضوع، ابزارهایی است که بهراحتی میتوان برای تقویت فکر، از آنها استفاده کرد.
برای نمونه، چند سؤال دیگر طرح میکنیم:
در زمان دفاع مقدس، شهدا به دنیا چگونه نگاه میکردند؟ به قدرت و پُست و مقام چطور؟ چرا و چگونه آنها میتوانستند از جلوههای مختلف دنیا آزاد شوند؟ آیا ما هم میتوانیم؟ چه رابطهای بین فکر آنها و عمل آنها وجود دارد؟ چرا و چگونه آنها برای دفاع از عقاید خود میتوانستند کل سرمایۀ زندگیشان را خرج کنند؟ چه تعریف و تفسیری از زندگی موفق داشتند؟ و… .
فکرکردن به وصیتنامههای شهدا، یکی از تصمیمهای سادهای است که بهبهانۀ این هفته میتوانیم بگیریم.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۳ مهر ۱۳۹۰، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۹۴۰
