نگاه جامع و تفکر کل‌نگر | مجموعه یادداشت‌های مدیریت تفکر (قسمت ۸۱ از ۱۶۴)

همان‌طورکه در قسمت‌های قبل اشاره کردیم، برای سازمان‌دهی افکار و تفکیک رویکردهای تصمیم‌گیری در یک لحظه، لازم است تفکیک‌هایی داشته باشیم. در هفتۀ قبل، کلاه سفید به‌معنای رویکرد اطلاعات‌محور، کلاه قرمز به‌معنای رویکرد هیجان‌محور و احساسات‌محور، کلاه سیاه به‌عنوان رویکرد منفی‌محور و متمرکز بر ضعف‌های احتمالی تصمیم، مطرح شد.

گام‌هایی برای ایجاد انقلابی در روند تصمیم‌گیری | مجموعه یادداشت‌های مدیریت تفکر (قسمت ۸۰ از ۱۶۴)

اینک بقیۀ رویکردها را بررسی می‌کنیم:

۴. کلاه زرد

زرد، رنگ مثبت و آفتابی است. در این رویکرد، بر موقعیت‌ها و شاخص‌ها و تحلیل‌هایی که مثبت است، تمرکز می‌کنیم. به‌دنبال محاسن و فواید و جنبه‌های علمی‌بودن طرح و ایده و… هستیم. می‌توانیم از کلاه زرد در فرایند حل خلاق مسئله به‌منظور بهبود طرح و کشف فواید و مزایای اقتصادی طرح و توسعه و ارتقای طرح استفاده کنیم.

۵. کلاه سبز

سبز یعنی گیاه و فراوانی نعمت و زمین حاصلخیز. کلاه سبز نشانگر ایده‌های نو و خلاق است. تفکر با کلاه سبز، به‌طور خاص متوجه دیدگاه‌های نو و راهکارهای جدید برای مسائل و مشکلات است. کلاه سبز به گریز از دیدگاه‌های کهنه برای یافتن دیدگاه‌های نو می‌اندیشد. تفکر با کلاه سبز به خلاقیت مربوط می‌شود و کسی‌که از آن استفاده می‌کند، در واقع قصد دارد از روش‌های مربوط به تفکر خلاق استفاده کند. براین‌اساس، جست‌وجوی راه‌ها و راه‌حل‌های متنوع دیگر در جریان حل مسئله، یکی از پایه‌های تفکر با کلاه سبز است. متفکر با کلاه سبز حتی زمانی‌که مشکل خاصی نیز وجود ندارد، با روحیۀ خلاق خود و با دقت، به هرچیز توجه می‌کند تا دریابد آیا می‌توان باز هم راه بهتری پیدا کرد.

۶. کلاه آبی

آبی، رنگی سرد و مطبوع است. هنگامی‌که کلاه آبی را بر سر می‌گذاریم، دربارۀ موضوع فکر نمی‌کنیم؛ بلکه دربارۀ شیوۀ تفکر دربارۀ موضوع فکر می‌کنیم. رنگ آبی نماد نظارت کلی است؛ مانند آسمان که همه‌چیز را می‌پوشاند و دربرمی‌گیرد. کلاه آبی مسئول خلاصه‌برداری و جمع‌بندی و نتیجه‌گیری‌هاست. این کلاه با هدایت و قاطعیت، به منازعات و مجادلات سایر کلاه‌ها پایان می‌دهد و بر تفکر به شیوۀ نقشه‌پردازی ذهنی یا تفکر با اهداف از پیش‌ تعیین‌شده اصرار می‌ورزد. کلاه آبی نقش ناظر را برعهده دارد.

تمرین: چند ایده یا تصمیم را مشخص کنید. با استفاده از این شش رنگ، رویکردهای مربوط به هرکدام را جداگانه بنویسید. اطلاعات دقیق (کلاه سفید)، احساسات و هیجانات (کلاه قرمز)، منفی‌ها و ضعف‌ها و خطرها (سیاه)، خوش‌بینی‌ها و مثبت‌ها (زرد)، زمینه‌های خلاقیت و نوآوری (سبز) و سازماندهی کلی (آبی).

ان‌شاءالله هفتۀ آینده مدیریت کلی تفکر را در ادامۀ بحث، تقدیم خواهیم کرد.

نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۱ آبان ۱۳۹۰، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۷۹۶۴