جایگاه احساسات و عواطف در تفکر | مجموعه یادداشتهای مدیریت تفکر (قسمت ۱۳۱ از ۱۶۴)
گفتیم برای داشتن یک تفکر کاربردی و برتر باید:
۱- سازنده و مثبت و رو به هدف فکر کنید.
۲- با حلم و حوصله مسألهها را ساده کنید.
۳- با آزادی فکر کنید و پیش فرضهای خود را دخالت ندهید.
۴- نقطۀ هدف را دقیقا و مرحله به مرحله مشخص کنید و به آن تمرکز نمایید.
۵- همیشه سعی کنید علاوه بر یک راهحل به راهحلهای جایگزین هم فکر کنید.
۶- باید بتوانید همزمان هم در بخش کلیات فکر کنید و هم به جزئیات بپردازید.
در هفتههای گذشته این شش اصل مهم را در تفکر بیان کردیم و در ادامه به یک اصل بسیار مهم دیگر اشاره میکنیم.
۷- جایگاه احساسات و عواطف، بعد از کشف راهحلهاست نه قبل از آن
اغلب به ما گفته میشود که احساسات و عواطف باید از فکر کردن جدا شود. این ممکن است در مورد حل مسائل علمی و ریاضی و مباحث فلسفی و انتزاعی صدق کند، اما در موارد ملموس زندگی مثل انتخابها یا پیداکردن راهی برای حل یک مسئله ارتباطی یا تربیتی یا خانوادگی تأثیرگذار بودن احساسات کاملاً بدیهی است.
در این باره به نکات زیر توجه کنید:
۱-یکی از مسئلههای مهم زندگی خود را در نظر بگیرید. در یک جمله آن را به صورت یک مسئله بیان کنید.
۲- بدون در نظر گرفتن عواطف خود راهحلهای احتمالی برای حل آن را فهرست کنید.
۳- پس از بررسی هر راه حل، به شیوه اجرایی شدن آن فکر کنید. چه مقدار انرژی برای حل آن لازم دارید؟ آیا این راه حل معقول به نظر میرسد؟ آیا امکانات لازم فراهم شده است؟ آیا زمان لازم پیش بینی شده است؟ چه موانعی سر راه آن وجود دارد؟
۴- حالا نسبت به هریک از این راهحلها احساس خود را مشخص کنید. با توجه به ظرفیت روانی و عواطف و احساسات خود راهحل ممکن را انتخاب کنید.
اگر در همان ابتدا با احساسات شروع کنید درک شما نسبت به موضوع محدود میشود یا گزینههای مناسب به ذهنتان خطور نمیکند؛ به عنوان مثال وقتی در ابتدا با ترس نسبت به یک چیزی فکر کنید موضوع را محدود کردهاید. وقتی با هیجان یا محبت بیش از حد یا نفرت از یک مسئله به دنبال یک راهحل باشید همین احساسات و هیجانات اجازه نمیدهد تا به یک راه حل مناسب برسید. مثلاً لازم نیست از همان اول به دنبال راهحلهایی بگردید که با علاقه شما سازگار باشد ولی وقتی راهحلهای مختلف بدون در نظر گرفتن علاقههایتان را پیدا کردید ببینید به کدامیک علاقه دارید. سپس با توجه به میزان احساس خود، تصمیم بگیرید. در این صورت مجبورید و باید احساس خودتان را نیز مدیریت کنید که به نوبه خود یکی از مهارتهای اصلی زندگی به شمار میآید.
اجازه دهید فکرتان به درستی و به دور از احساسات کار کند و در نهایت از آن استفاده کنید؛ مثل یک مدیر سازمان که مشاوران خود را به دنبال تحقیق و کارشناسی کردن امور میفرستد و آنگاه پس از جمعآوری نقطه نظرات، تصمیم میگیرد.
در بسیاری از امور زندگی که به نوعی دل و احساس وارد میشود باید کمی با تأخیر (پس از کارشناسی فکر خالص و عقل) در تصمیمگیری مشارکت کند.
خدایا برای تو حرکت میکنیم، تمام سعی خود را به کار میگیریم، هدفمند و پرشور گام برمی داریم و فردا را به تو میسپاریم.
نویسنده: جلیل معماریانی
یکشنبه، ۱۲ آذر ۱۳۹۱، روزنامه خراسان شمارۀ ۱۸۲۸۱
