مهارت طرح سؤال؛ مهمترین زیرساخت شناخت و تفکر | سلسله یادداشتهای نظم فکری (قسمت ۲)
برای این که بتوانیم به فکرمان سر و سامانی بدهیم لازم است ابتدا به یک سری زیرساختهای شناختی و مهارتی توجه کنیم و ذهن خود را تمرین بدهیم تا به هماهنگیهای بیشتری توجه کند. در این یادداشت به طور اجمالی به بخشی از این موارد اشاره میشود و در یادداشتهای بعدی إنشاءالله شیوۀ بررسی کاربردی و دقیق این هماهنگیها را با هم مرور خواهیم کرد.
جریان فکری هر کس از طرح سؤال آغاز میشود. برای شروع به هر تصمیم یا هر سخن یا هر اقدام خاصی لازم است ابتدا فکر کنیم؛ به عبارت دقیقتر و کاربردیتر باید ابتدا تعدادی سؤال در ذهن خود طرح کنیم.
نکتهای که در این بخش باید مورد توجه واقع شود این است که این سؤالات چگونه طرح شود. کارکرد اصلی سؤال در هر موقعیت چیست؟ چگونه سؤال کنیم تا فکرمان دقیقاً در مسیر هدفهایمان قرار بگیرد و سرویسدهی لازم را در مسیر مورد نیازمان انجام دهد؟
حتماً با این مسأله مواجه شدهاید که بعضی وقتها دلمان میخواهد راجع به یک موضوع یا مسألهای فکر کنیم و به یک راهحل مناسب و یا به یک نتیجه مطلوب برسیم ولی فکرمان یاری نمیکند یا هرچه فکر میکنیم به جایی نمیرسیم و همین موضوع باعث میشود که فکرکردن را کنار بگذاریم و یا نقش مهمی برای فکر کردن قائل نشویم. فرزندان ما تقریباً به دلایلی مشابه، نسبت به فکر کردن، احساس خوبی ندارند.
امّا اگر روش درست فکر کردن را بیاموزیم و شرایط مورد نیاز در هر لحظۀ تفکر را به خوبی فراهم کنیم، اتفاقاً این عمل به ظاهر سخت به یک سرگرمی جذاب تبدیل خواهد شد.
در همین جا و به دلیل تأکید بر همین نکته که «طرح سؤال مناسب و متناسب با هدف خیلی مهم است» تعدادی سؤال طرح میکنیم:
۱. چرا بعضی وقتها فکر کردن برای ما سخت است؟
۲. چگونه فکر کنیم که نتایج مناسبتری عایدمان شود؟
۳. چه عواملی در تفکر صحیح مؤثر هستند؟
۴. چه عواملی باعث میشود که تفکر برای فرزندانمان جذابتر شود؟
۵. چگونه وضعیت عاطفی و روحی و روانی خودمان را کنترل کنیم تا در تفکرمان تأثیر مثبت بگذارد؟ (از نظر انگیزهبخش بودن)
فرض کنید که شما به پاسخ این پنج سؤال نمونه دسترسی پیدا کنید؛ چه اتفاقی میافتد؟ آیا اگر به این سؤالات پاسخ بدهید در روند فکر و رفتارتان تغییری ایجاد نمیشود؟
به عبارت دیگر این سؤالها با هدف ما تناسب دارد؛ پس اگر این سؤالها را به عنوان مقدمۀ فکرمان و کلید فکرمان بهکارگیری کنیم حاصل آن یک اندیشۀ زنده و کاربردی خواهد بود که رفتار هدفمند و متناسب با ارادهمان را تولید میکند.
به عبارت دیگر رفتارهای مبتنی بر تفکر صحیح زمانی اتفاق میافتد که سؤالات پایه که مقدمۀ فکر بود، به درستی و هدفمند طرح شود.
در قسمتهای بعدی به این مهارت معجزهآسا که به عنوان اکسیر تفکر میتوان از آن نام برد به صورت دقیقتر و ملموستر خواهیم پراخت. إنشاءالله…
نویسنده: جلیل معماریانی
شنبه، ۷ آبان ۱۴۰۱، سایت نظم فکری
